5 τεχνικές διδακτικής αξιοποίησης τραγουδιών στο Μάθημα των Θρησκευτικών (ΜτΘ)

Το απόγευμα της Πέμπτης 25 Φεβρουαρίου 2021 πραγματοποιήθηκε διαδικτυακά, μέσω Webex, δίωρη επιμορφωτική συνάντηση των Θεολόγων της Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης που διοργάνωσε το ΠΕΚΕΣ ΑΜΘ με υπεύθυνη τη Συντονίστρια Εκπαιδευτικού Έργου Θεολόγων ΑΜΘ κ. Ξανθή Αλμπανάκη.

Ακολουθεί μία ανασκόπηση της εισήγησής μου, με σκοπό να αποτελέσει πηγή ανατροφοδότησης για τους εξήντα (60) περίπου συναδέλφους και συναδέλφισσες που τίμησαν τη συνάντηση με τη συμμετοχή τους, αλλά και να δώσει τη δυνατότητα σε όσους δεν συμμετείχαν να πάρουν κάποιες ιδέες διδακτικής αξιοποίησης τραγουδιών στο ΜτΘ.

Babo Koro - "Ο ξένος", πρόταση διδακτικής αξιοποίησης για Θεολόγους, Φιλολόγους, Δασκάλους και Μουσικούς

Το πολύ όμορφο, μουσικά και στιχουργικά, τραγούδι του μουσικού συγκροτήματος Babo Koro "Ο ξένος", από τον δίσκο τους "Σίσυφος" που κυκλοφόρησε στα τέλη Μαρτίου του 2019, αποτελεί μία εξαιρετική επιλογή για διδακτική αξιοποίηση με τα διάφορα μοντέλα του Έντεχνου Συλλογισμού (Artfull thinking), τόσο στο μάθημα των Θρησκευτικών από τους Θεολόγους και τους Δασκάλους, όσο και στα μαθήματα της Γλώσσας ή της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας από τους Φιλολόγους και τους Δασκάλους, αλλά και στο μάθημα της Μουσικής από τους Μουσικούς.

Πιο συγκεκριμένα, στο μάθημα των Θρησκευτικών το τραγούδι "Ο ξένος" μπορεί να αξιοποιηθεί διδακτικά στις παρακάτω (τουλάχιστον) θεματικές ενότητες:

• Α' Γυμνασίου, Β' Θ.Ε., υποενότητα 5.iv: Ο άνθρωπος ως διάκονος του πλησίον (σσ. 29-30) 

• Γ' Γυμνασίου, Δ' Θ.Ε.: Ο σεβασμός του άλλου στην Ορθόδοξη παράδοση (σσ. 34 -37)

• Β' Γενικού Λυκείου, Θ.Ε. 2.1: Η Παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας (σσ. 42-45)

Μπορεί όμως να αξιοποιηθεί διδακτικά και από τους Φιλολόγους ή τους Δασκάλους, σε ενότητες με θέματα αντίστοιχα με τα παραπάνω, στη διδασκαλία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας και της Γλώσσας, αλλά και από τους Μουσικούς κατά τη διδασκαλία της Παραδοσιακής Μουσικής.

Θα βρείτε σύντομη παρουσίαση των διάφορων μοτίβων Έντεχνου Συλλογισμού που προτείνονται για την επεξεργασία του συγκεκριμένου τραγουδιού στο τελευταίο μέρος της παρούσας δημοσίευσης, αμέσως μετά τους στίχους του.

Η Προσευχή των Πατέρων της Όπτινα - πρόταση διδακτικής αξιοποίησης στο μάθημα των Θρησκευτικών

Η προσευχή των Πατέρων της Όπτινα είναι μία πολύ όμορφη πρωινή προσευχή που μπορεί να αξιοποιηθεί διδακτικά σε τουλάχιστον τέσσερις διάφορες διδακτικές ενότητες των νέων (μεταβατικών) βιβλίων θρησκευτικών: στη Β' Θεματική Ενότητα της Γ' Γυμνασίου (στις υποενότητες για την πίστη), στη διδακτική ενότητα 1.3 της Α' Γενικού Λυκείου που είναι αφιερωμένη στη "μεταμορφωτική δύναμη της προσευχής", στη διδακτική ενότητα 2.2 της Β' Γενικού Λυκείου που αναφέρεται στην "έκφραση της πίστης" και στη διδακτική ενότητα 3.4 της Γ' Γενικού Λυκείου που με άξονα τη Μεταμόρφωση του Χριστού κάνει λόγο για τη μεταμόρφωση της ζωής κάθε ανθρώπου. 

Βασικός άξονας της προσευχής των Πατέρων της Όπτινα είναι η εμπιστοσύνη μας στο θέλημα του Θεού, το άφημα στα χέρια Του ακόμη και στις πιο απρόοπτες καταστάσεις της ζωής μας. Η συνειδητοποίηση από τους μαθητές ότι η ζωή όλων μας βρίσκεται στα χέρια του Θεού ακόμη και όταν αντιμετωπίζουμε πολύ δύσκολες καταστάσεις όπως μία σοβαρή ασθένεια σαν αυτή που προκαλεί ο κορωνοϊός, μπορεί να λειτουργήσει λυτρωτικά για την ψυχή τους και να τους απαλλάξει από το υπερβολικό άγχος που γεννά η περίοδος της πανδημίας που διανύουμε. Παράλληλα μπορεί να προβληθεί η προσευχή, σε όλες τις εκφάνσεις της, ως το κατεξοχήν μέσο επικοινωνίας μας με το Θεό και μεταμόρφωσης της ζωής μας.

H περίοδος του Πεντηκοσταρίου και η Αναστάσιμη προσευχή

Η περίοδος που ξεκινάει από την ημέρα του Πάσχα και έχει έκταση μέχρι και την Κυριακή των Αγίων Πάντων, δηλαδή συνολικά 57 ημέρες, ονομάζεται περίοδος του Πεντηκοσταρίου. Όπως η εκτενής περίοδος των 70 ημερών του Τριωδίου, που προηγείται του Πάσχα και λαμβάνει το όνομα της από το ομώνυμο λειτουργικό βιβλίο, έτσι και η μακρά περίοδος του Πεντηκοσταρίου λαμβάνει το όνομά της από το λειτουργικό βιβλίο "Πεντηκοστάριον" το οποίο περιέχει τις Ακολουθίες των συγκεκριμένων πενηνταεπτά ημερών, δηλαδή από το πρωί της Κυριακής του Πάσχα μέχρι και την Κυριακή των Αγίων Πάντων. 

Στην περίοδο αυτή, εκτός από την Κυριακή του Πάσχα, σημαντική θέση κατέχει η Κυριακή της Πεντηκοστής λόγω του συγκλονιστικού γεγονότος της επιφοίτησης του Αγίου Πνεύματος στους μαθητές του Χριστού, της έλευσης του Παρακλήτου στην ανθρωπότητα, και της επακόλουθης γέννησης της πρώτης Εκκλησίας (της μεγάλης χριστιανικής κοινότητας των Ιεροσολύμων) μετά την βάπτιση 3.000 πιστών την ημέρα εκείνη από τους μαθητές.

Οι 9 Κυριακές του Πεντηκοσταρίου

1. Κυριακή του Πάσχα

2. Κυριακή του Θωμά

3. Κυριακή των Μυροφόρων

4. Κυριακή του Παραλύτου

5. Κυριακή της Σαμαρείτιδος

6. Κυριακή του Τυφλού

7. Κυριακή των Πατέρων της Α' Οικουμενικής Συνόδου

8. Κυριακή της Πεντηκοστής

9. Κυριακή των Αγίων Πάντων

Γιατί όμως ονομάζουμε την περίοδο αυτή των 8 εβδομάδων που περικλείονται ανάμεσα στις εννέα παραπάνω Κυριακές ως "Πεντηκοστάριο" αν και διαρκεί περισσότερο από 50 ημέρες; Διότι για την Εκκλησία η πρώτη εβδομάδα που ξεκινάει την Κυριακή του Πάσχα και καταλήγει στην Κυριακή του Θωμά, η επονομαζόμενη και Διακαινήσιμος εβδομάδα, θεωρείται ως μία μόνο ημέρα: η ημέρα της Αναστάσεως του Κυρίου. Επομένως η όλη περίοδος εκτείνεται ουσιαστικά ακριβώς πενήντα ημέρες μετά την μία ημέρα της Διακαινησίμου εβδομάδας.

Όσον αφορά στη σχολική πραγματικότητα, η οποία βέβαια παραδειγματίζεται από τη Λειτουργική, ισχύει το εξής: μέχρι και την παραμονή της Αναλήψεως του Κυρίου, η οποία γιορτάζετε την τεσσαρακοστή ημέρα από το Πάσχα, κατά την πρωινή συγκέντρωση των μαθητών αντί της Κυριακής προσευχής ("Πάτερ ἡμῶν") λέγεται η Αναστάσιμη προσευχή.

ΑΝΑΣΤΑΣΙΜΗ ΠΡΟΣΕΥΧΗ

Χριστὸς ἀνέστη ἐκ νεκρῶν,

θανάτῳ θάνατον πατήσας 

καὶ τοῖς ἐν τοῖς μνήμασι 

ζωὴν χαρισάμενος. 

Ἀνάστασιν Χριστοῦ θεασάμενοι, 

προσκυνήσωμεν ἅγιον, Κύριον,

Ἰησοῦν τὸν μόνον ἀναμάρτητον.

Τὸν Σταυρόν σου Χριστὲ προσκυνοῦμεν

καὶ τὴν ἁγίαν σου Ἀνάστασιν

ὑμνοῦμεν καὶ δοξάζομεν·

σὺ γὰρ εἶ Θεὸς ἡμῶν,

ἐκτὸς σοῦ ἄλλον οὐκ οἴδαμεν,

τὸ ὄνομά σου ὀνομάζομεν.

Δεῦτε πάντες οἱ πιστοί, προσκυνήσωμεν 

τὴν τοῦ Χριστοῦ ἁγίαν Ἀνάστασιν·

ἰδοὺ γὰρ ἦλθε διὰ τοῦ Σταυροῦ

χαρὰ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ.

Διὰ παντὸς εὐλογοῦντες τὸν Κύριον,

ὑμνοῦμεν τὴν Ἀνάστασιν αὐτοῦ·

Σταυρὸν γὰρ ὑπομείνας δι᾿ ἡμᾶς,

θανάτῳ θάνατον ὤλεσεν.

Ἀναστὰς ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τοῦ τάφου 

καθὼς προεῖπεν, 

ἔδωκεν ἡμῖν τὴν αἰώνιον ζωὴν 

καὶ μέγα ἔλεος.

Μετάφραση

Ο Ιησούς Χριστός αναστήθηκε από τους νεκρούς

καταπατώντας τον θάνατο με τον θάνατό Του

και χαρίζοντας τη ζωή

σε όσους βρίσκονταν στους τάφους.

Αφού υπήρξαμε θεατές της Ανάστασης του Χριστού

ας προσκυνήσουμε τον άγιο Κύριο Ιησού

που είναι ο μόνος χωρίς αμαρτίες.

Προσκυνούμε Χριστέ τον Σταυρό σου

και υμνούμε και δοξάζουμε

την αγία σου Ανάσταση.

Διότι Εσύ είσαι Θεός μας, 

εκτός από Εσένα  δεν γνωρίζουμε άλλο Θεό,

ομολογούμε το όνομά Σου.

Ελάτε όλοι οι πιστοί, ας προσκυνήσουμε

την αγία Ανάσταση του Χριστού.

Διότι, να, ήρθε χάρη στον Σταυρό

χαρά σε όλο τον κόσμο!

Ευλογώντας παντοτινά τον Κύριο

υμνούμε την Ανάστασή Του.

Διότι υπομένοντας για χάρη μας το Σταυρό

κατανίκησε τον θάνατο με τον θάνατό Του!

Αφού αναστήθηκε ο Ιησούς από τον τάφο

όπως είχε πει από πριν,

μας χάρισε την αιώνια ζωή

και τη μεγάλη (Του) αγάπη.

Είναι καλό όλοι οι μαθητές και όλες οι μαθήτριες να γνωρίζουν την όμορφη αυτή προσευχή, καθώς είναι από τις λίγες που είναι αφιερωμένη αποκλειστικά στο δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, στον Κύριο ημών Ιησού Χριστό, τον Υιό του Θεού. Ίσως σε κάποιους να φαντάζει δύσκολη η εκμάθησή της αλλά αν προσπαθήσουν πρώτα να την κατανοήσουν με τη βοήθεια της μετάφρασής της και αν μετά αφιερώσουν λίγο ποιοτικό χρόνο στο αρχαίο της κείμενο, θα διαπιστώσουν ότι δεν είναι τόσο δύσκολο να μάθουν αυτήν την όμορφη προσευχή που αναφέρεται στην Ανάσταση του Χριστού. Αν όμως ορισμένοι μαθητές αντιμετωπίζουν ακόμη και έτσι δυσκολία στην εκμάθησή της, μπορούν απλώς να προσπαθήσουν να μάθουν να διαβάζουν σωστά από μέσα το αρχαίο της (πρωτότυπο) κείμενο. Σε κάθε περίπτωση θα βγουν ωφελημένοι.

Χριστός Ανέστη! 

Χρόνια πολλά, με υγεία, δύναμη και πλούσια τη Χάρη του Αγίου Πνεύματος στις ζωές όλων!

Αναλυτική ανασκόπηση των καλοκαιρινών υπουργικών αποφάσεων που έπληξαν τους Θεολόγους. Το "μαστίγιο" και τα "καρότα" του Υπουργού Παιδείας

Το καλοκαίρι του 2016 θα μείνει σίγουρα στη μνήμη των θεολόγων ως ένα από τα αλγεινότερα καλοκαίρια των τελευταίων δεκαετιών, αφού εν μέσω θέρους ο Υπουργός Παιδείας κ. Φίλης οδήγησε τον κλάδο μας, με τρεις υπουργικές του αποφάσεις, σε σημαντική συρρίκνωση ωρών διδασκαλίας. Κοινώς, έπεσε πολύ «μαστίγιο»! Αρχικά, με δύο αποφάσεις του για τα Ημερήσια Γυμνάσια, αφαίρεσε από τους θεολόγους  (τελείως αναίτια και άδικα) το δικαίωμα της διδασκαλίας με Β' ανάθεση του μαθήματος της Ιστορίας, ενώ παράλληλα κατάργησε το μάθημα Project (Βιωματικές Δράσεις), με το οποίο συμπλήρωναν το υποχρεωτικό διδακτικό τους ωράριο πολλοί θεολόγοι, από το νέο ωρολόγιο πρόγραμμα.
Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, στη συνέχεια αφαίρεσε με την υπουργική του απόφαση για το νέο ωρολόγιο πρόγραμμα των Εσπερινών Γυμνασίων, δύο ώρες διδασκαλίας του μαθήματος των θρησκευτικών: 1 ώρα από την Α' και μία ώρα από τη Β' τάξη, με αποτέλεσμα τα θρησκευτικά να είναι από φέτος μονόωρο μάθημα σε όλες τις τάξεις του Εσπερινού Γυμνασίου.

Πανελλαδική αντίδραση των Θεολογικών Συνδέσμων για την αφαίρεση της Β΄ ανάθεσης της Ιστορίας - Η επιστολή διαμαρτυρίας του Συνδέσμου Θεολόγων Ν. Ροδόπης

Πριν είκοσι μέρες περίπου ο Υπουργός Παιδείας με μία απόφαση εν μέσω εξετάσεων που έπεσε σαν "κεραυνός εν αιθρία" στον  εκπαιδευτικό κόσμο, αφαίρεσε από τους Θεολόγους καθηγητές το δικαίωμα να διδάσκουν το μάθημα της Ιστορίας στο Γυμνάσιο με δεύτερη ανάθεση. Δυστυχώς δεν είδαμε από τους δύο μεγάλους Πανελλαδικούς Θεολογικούς Συνδέσμους την σθεναρή αντίδραση που θα περίμενε κανείς (αν και ομολογουμένως ο "ΚΑΙΡΟΣ" φάνηκε πιο ετοιμοπόλεμος από την ΠΕΘ και εξέδωσε άμεσα ανοιχτή επιστολή διαμαρτυρίας προς τον Υπουργό). Ίσως ήταν από το σοκ, ποιος ξέρει; Παρ' όλα αυτά οι μικροί τοπικοί Σύνδεσμοι Θεολόγων φαίνεται να αντιδρούν όπως αξίζει στη συγκεκριμένη περίπτωση: έντονα, αλλά και νηφάλια. Με ψυχραιμία, αλλά και με δυναμισμό. 
Με τον τρόπο αυτό αντέδρασε και ο Σύνδεσμος Θεολόγων Νομού Ροδόπης. Το Διοικητικό του Συμβούλιο κινητοποιήθηκε άμεσα -από την πρώτη κιόλας μέρα που εκδόθηκε το ΦΕΚ της απόφασης των αναθέσεων για το νέο σχολικό έτος- και αφού πρώτα ενημέρωσε ενδελεχώς τα μέλη του Συνδέσμου για τις αρνητικές εξελίξεις στον κλάδο μας, ύστερα από συνεχείς διαβουλεύσεις κατέληξε σε ένα σαφές, αξιοπρεπές και δυναμικό κείμενο διαμαρτυρίας το οποίο και απέστειλε πριν λίγες μέρες στον Υπουργό Παιδείας κ. Νικόλαο Φίλη, κοινοποιώντας το παράλληλα στην Ιερά Σύνοδο και στη Μητρόπολη Μαρωνείας και Κομοτηνής.

Μάθε το επίπεδο ενσυναίσθησης, ενεργητικής ακρόασης και αποτελεσματικότητας στο διδακτικό σου έργο

Το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων διενεργεί έρευνα για τη μελέτη του επιπέδου της ενσυναίσθησης, της ενεργητικής ακρόασης και της αποτελεσματικότητας στο διδακτικό έργο των εν ενεργεία Ελλήνων εκπαιδευτικών. Η συμμετοχή είναι εθελοντική και ανώνυμη. Όταν ολοκληρωθεί η συμπλήρωση του σύντομου ερωτηματολογίου από το συμμετέχοντα, εμφανίζεται στην οθόνη η βαθμολογία με διευκρινιστικά στοιχεία για τη βαθμολογική του κατάταξη και του δίνεται η δυνατότητα να κατεβάσει σε μορφή PDF κάποιες γενικές πληροφορίες για την ενσυναίσθηση και την ενεργητική ακρόαση, καθώς και παραδείγματα χρήσης τεχνικών ενεργητικής ακρόασης και επικοινωνίας.